Ở cấp độ đội tuyển, Tây Ban Nha – nhà vô địch châu Âu và thế giới – được dẫn dắt bởi một người Basque, Luis de la Fuente. Trong khi đó, nhà vô địch Europa League và nhà vô địch Ngoại hạng Anh hiện tại đều gắn với thành công của Unai Emery và Mikel Arteta, hai người lớn lên cách nhau chỉ vài km tại San Sebastian, thuộc tỉnh Gipuzkoa ở xứ Basque.
Đây thực sự là hiện tượng, khi một cộng đồng nhỏ đang tạo ra ảnh hưởng lớn hiếm có trong công tác huấn luyện bóng đá.
Điều đáng chú ý hơn là mùa 2026-2027, bốn CLB lớn của bóng đá Anh sẽ cùng cạnh tranh danh hiệu và vị thế tại Ngoại hạng Anh cũng như đấu trường châu Âu, dưới sự dẫn dắt của những HLV từng được đào tạo tại cùng một CLB bóng đá nghiệp dư ở vùng duyên hải bên vịnh Biscay.
Mikel Arteta (HLV trưởng của Arsenal), Unai Emery (Aston Villa), Andoni Iraola (Liverpool) và Xabi Alonso (Chelsea) đã đạt những thành công đáng kinh ngạc, cùng tạo nên những chiến tích lịch sử tại Arsenal, Bournemouth, Leverkusen, Sevilla và Aston Villa. Giờ đây, họ sẽ đối đầu trực tiếp để tranh những danh hiệu cao quý nhất nước Anh.
NGƯỜI THỎ
Nghe ngay
Điểm chung khác, đặc biệt giữa Arteta, Iraola và Alonso, là con đường phát triển gần như giống hệt nhau. Họ nhiều lần giao nhau trong quá trình trưởng thành tại San Sebastian, được đào tạo theo cùng một triết lý, thậm chí dưới sự hướng dẫn của cùng những HLV.
CLB nghiệp dư đó là Antiguoko. Đội bóng này có thể nhận một phần công lao trong chiến tích Bournemouth lần đầu giành quyền dự UEFA, bởi Iraola từng chơi cho Antiguoko khi còn nhỏ và sau này bắt đầu sự nghiệp huấn luyện tại đây. Antiguoko cũng là nơi đào tạo Alonso, người sau đó giúp Leverkusen giành chức vô địch Bundesliga duy nhất trong lịch sử CLB, và Arteta, người đưa Arsenal đến chức vô địch Ngoại hạng Anh đầu tiên sau 22 năm.
Những người điều hành bóng đá tại Antiguoko và trên khắp vùng Gipuzkoa giờ đây quen với việc truyền thông châu Âu tìm đến, hỏi về “công thức kỳ diệu” tạo ra những cựu học viên xuất chúng như vậy, cùng hàng loạt nhân vật quan trọng khác trong vai trò HLV hay quản lý bóng đá trên khắp châu Âu.
Nhưng không có phép màu nào cả. Chỉ có triết lý, sự chăm chỉ, quá trình đào tạo kéo dài hàng thập kỷ và sự chú ý đến từng chi tiết.
Iraola nói: “Số lượng HLV thành công được đào tạo ở xứ Basque nhận được nhiều sự chú ý bởi dù đây là một vùng đất nhỏ, chúng tôi có nền văn hóa bóng đá rất lớn”.
Khi được hỏi điều gì khiến các HLV Basque thành công, Arteta từng trả lời ngắn gọn: “Đó là niềm đam mê và nền giáo dục mà tất cả chúng tôi nhận được”.
Nền giáo dục ấy bao gồm một nguyên tắc đáng chú ý: những đứa trẻ đi theo con đường từng đưa Arteta, Alonso và Iraola đến đỉnh cao ở Gipuzkoa không được phép gắn bó độc quyền với một CLB hay chỉ chơi một môn thể thao trước khi lên 10 tuổi.
Thay vào đó, các em phải tiếp tục học hỏi và phát triển thông qua những môn khác như bóng rổ, bóng ném hay bóng chuyền trước khi chuyên môn hóa. Mục tiêu là để các em tiếp xúc với những bạn trẻ có năng khiếu khác nhau, rèn luyện nhiều dạng kỹ năng không gian và thể chất, học hỏi rồi kết hợp những ý tưởng đa dạng.
Một yếu tố khác được đặc biệt coi trọng là chất lượng của các HLV đào tạo trẻ. Họ phải có chứng chỉ chuyên môn tốt, cùng chung triết lý và nhận được sự tôn trọng từ cộng đồng.
Manu Diaz, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Gipuzkoa, giải thích: “Khu vực của chúng tôi có số lượng HLV lớn một cách không tương xứng vì tinh thần cộng đồng. Mọi người muốn đóng góp trở lại cho xã hội. Trẻ em muốn trở thành HLV. Chúng chờ đến sinh nhật 16 tuổi để có thể bắt đầu học và lấy chứng chỉ, giống như chờ đến tuổi được học lái xe. Từ nhỏ, các em cũng học cách trở thành một phần của một tập thể lớn, và điều đó giúp các em sau này trở thành những nhà lãnh đạo tốt. HLV được cộng đồng tôn trọng”.
“Mọi người có thể xây dựng câu chuyện rằng nơi đây tồn tại một trường phái bóng đá chung, nhưng thực tế, hơn cả cách nhìn nhận trận đấu, đó là cách nhìn nhận cuộc sống. Có một từ tiếng Basque tóm gọn điều đó: ‘Auzolan’, chỉ tinh thần cùng làm việc với sự hợp tác giữa những người hàng xóm”, Diaz nói thêm.
Tinh thần ấy thể hiện rõ qua cách Arteta, Alonso, Iraola và những người khác học những kỹ năng bóng đá đầu tiên. Họ còn trải nghiệm “sự hợp tác giữa những người hàng xóm” qua một hiện tượng đặc trưng ở San Sebastian: hàng loạt trận bóng đá trẻ được tổ chức trên hai bãi biển chính của thành phố.
Khi thủy triều rút, phụ huynh, trẻ em và HLV dùng tay vạch hàng loạt sân trên nền cát La Concha và Ondarreta phẳng, cứng, kéo những khung thành được cất sẵn ra rồi tổ chức hàng chục trận đấu cho đến khi nước biển dâng lên trở lại.
Các đường biên sân phải được tự tay cào trên cát. Tốc độ và tinh thần đồng đội là yếu tố quyết định, không chỉ khi trận đấu bắt đầu mà còn trong việc cùng nhau tạo nên “bức tranh ghép” khổng lồ gồm 10, 12 hay 15 sân trong thời gian ngắn nhất, để hàng loạt trận đấu dành cho trẻ em trai và gái ở nhiều độ tuổi có thể diễn ra.
Alonso, người cùng Arteta giành danh hiệu đầu tiên trong sự nghiệp tại một giải đấu của Antiguoko khi cả hai mới chỉ ở độ tuổi thiếu niên, kể: “Tôi may mắn có Mikel, người cũng mê bóng đá như tôi, sống trong cùng khu phố. Mỗi ngày, chúng tôi đi ván trượt xuống bãi biển để chơi tennis, lướt sóng và tất nhiên là đá bóng”.
Không thể phủ nhận trường phái đào tạo bóng đá Basque sử dụng những cụm từ và triết lý mà thế giới bóng đá hiện đại – vốn bị ám ảnh bởi tiền bạc, tốc độ và sự khắc nghiệt – có thể cho là lỗi thời hay sáo rỗng.
Nhưng có lẽ đó mới chính là chìa khóa. Tất cả những điều khiến người hâm mộ bóng đá truyền thống khó chịu, khiến họ cảm thấy xa cách với một nền bóng đá hiện đại do các chủ sở hữu nước ngoài kiểm soát, có mức giá đắt đỏ và vận hành như một tập đoàn hay quỹ đầu tư, lại hoàn toàn đối lập với cách làm của Antiguoko, Gipuzkoa và xứ Basque – những nơi đã tạo ra Alonso, Arteta, Iraola và Emery.
Một đại diện Antiguoko nói với ESPN: “Điều này làm nổi bật một trong những học viện đào tạo trẻ hàng đầu của bóng đá châu Âu. Chúng tôi là một tổ chức của cộng đồng, nguồn lực khiêm tốn nhưng tầm ảnh hưởng rất lớn. Trong nhiều thập kỷ, chúng tôi thực sự là một ngôi trường đào tạo cả bóng đá lẫn con người.
“Những người hiện làm việc tại Ngoại hạng Anh này từng công khai thừa nhận ảnh hưởng sâu sắc của Antiguoko K.E. đối với sự phát triển thể thao và cá nhân của họ. Chúng tôi nuôi dưỡng cầu thủ bằng cách phát triển tài năng thô, nhưng đồng thời xây dựng văn hóa làm việc chăm chỉ, tư duy chiến thuật, khả năng đọc trận đấu và tinh thần tập thể”, vị này cho biết thêm.
Văn hóa bóng đá đó, cũng theo ông, là một triết lý dựa trên tính cạnh tranh và sự phát triển toàn diện. Antiguoko thể hiện đúng bản chất của bóng đá cơ sở địa phương – nơi bóng đá hiện diện trong cuộc sống các cầu thủ từ khi còn rất nhỏ, và hun đục cho họ kỷ luật, sự gắn kết và cảm giác thuộc về cộng đồng.
5 năm trước, Alonso là một trong những đồng tác giả cuốn cẩm nang đào tạo của Real Sociedad mang tên “Sản sinh tại Gipuzkoa” (Made In Gipuzkoa). Tài liệu này được xuất bản nhằm giúp bất kỳ ai trong giới bóng đá trên toàn thế giới quan tâm có thể đọc, học hỏi và áp dụng những nguyên tắc đó.
Một trong những câu chủ đạo của cuốn sách, một lần nữa mang âm hưởng của một thời đại khác, là: “Cốt lõi của mô hình này là con người, không chỉ là cầu thủ”.
Cuốn cẩm nang viết tiếp: “Cậu bé hay cô bé mà chúng ta chưa biết tương lai sẽ ra sao – cầu thủ bóng đá, kỹ sư, bác sĩ, thợ máy hay luật sư – mới là trung tâm của mọi thứ. Trong mô hình này, mỗi người là một dự án riêng, và mọi thứ khác đều xoay quanh họ. HLV tại Real Sociedad đồng hành, nuôi dưỡng và đào tạo các em trong suốt hành trình, lấy sự ổn định làm nền tảng cho một mô hình dựa trên niềm tin và sự kiên nhẫn. Tóm lại, đó là nuôi dưỡng, đào tạo, dẫn dắt và giáo dục. Đó là nhiệm vụ mà chúng tôi nhận từ cộng đồng mà mình muốn đại diện, từ các gia đình Gipuzkoa và toàn xã hội Gipuzkoa”.
Từ triết lý bóng đá nhân văn, dựa trên cộng đồng và có phần “lỗi thời” ấy đến cuộc cạnh tranh khốc liệt, vận hành bằng công nghệ cao và theo nguyên tắc “kẻ thắng lấy tất cả” ở đỉnh cao Ngoại hạng Anh là một khoảng cách rất lớn.
Nhưng bất kể Alonso, Emery, Arteta và Iraola có thể khác nhau thế nào trong mùa giải này, họ vẫn được kết nối bởi xuất thân, niềm tin và những giá trị chung – những điều mà bóng đá châu Âu nói riêng và thế giới bóng đá nói chung có thể học hỏi.
Thông tin tham khảo từ Vnexpress.net
S8SPORT.NET tổng hợp và biên tập nội dung dựa trên nguồn công khai nhằm mang đến thông tin đầy đủ, thuận tiện cho bạn đọc.
Xem bài viết gốc
Bình luận cộng đồng
0Chưa có bình luận. Hãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến về bài viết này.