5 năm sau Covid-19, Hồ Nguyễn Minh Tâm (14 tuổi, Cần Thơ) vẫn còn hối tiếc vì nhiều điều chưa kịp làm cho tía.
Làn sóng đại dịch đi qua cướp đi sinh mạng của hơn 32.000 người, và để lại 4.400 đứa trẻ mồ côi, giống như Tâm. Nhiều em trong số ấy đã và đang học cách vượt qua cú sốc của cuộc chia ly không được chuẩn bị trước, và từng bước trưởng thành trong một phiên bản tốt hơn của chính mình.
VnExpress kể lại hành trình lớn lên vắng bóng mẹ, cha của những đứa trẻ tại trường Hy Vọng (HOPE School) – nơi nuôi dạy và chăm sóc những trẻ mồ côi do đại dịch Covid-19. Dù tương đồng về hoàn cảnh, mỗi đứa trẻ lựa chọn đối diện với nỗi đau và chấp nhận, vượt qua theo cách của riêng mình.
5 năm sau Covid-19, Hồ Nguyễn Minh Tâm (14 tuổi, Cần Thơ) vẫn còn hối tiếc vì nhiều điều chưa kịp làm cho tía.
NGƯỜI CAT
Nghe ngay
NGƯỜI PHÁO
Nghe ngay
Làn sóng đại dịch đi qua cướp đi sinh mạng của hơn 32.000 người, và để lại 4.400 đứa trẻ mồ côi, giống như Tâm. Nhiều em trong số ấy đã và đang học cách vượt qua cú sốc của cuộc chia ly không được chuẩn bị trước, và từng bước trưởng thành trong một phiên bản tốt hơn của chính mình.
VnExpress kể lại hành trình lớn lên vắng bóng mẹ, cha của những đứa trẻ tại trường Hy Vọng (HOPE School) – nơi nuôi dạy và chăm sóc những trẻ mồ côi do đại dịch Covid-19. Chúng có thể tương đồng về hoàn cảnh, nhưng mỗi đứa trẻ lựa chọn đối diện với nỗi đau và chấp nhận, vượt qua theo cách của riêng mình.
Ngày hoàn thành bức tranh màu đầu tiên, người mà Hồ Nguyễn Minh Tâm muốn khoe nhất là tía. Hồi còn sống, lúc nào ông cũng muốn con gái tập vẽ màu thay vì chỉ dùng chì, nhưng em lười, không làm như tía bảo.
Năm 2021, tía qua đời. Đến khi ấy, em vẫn chưa vẽ được bức tranh màu nào, và cũng không kịp nói “con yêu tía”.
Cái hồi con bé xíu, có bữa con ngồi hát một mình, tía vào phòng quay lén con hát, con lúc đó xấu hổ quá nên giấu tía xóa cái video đó trong điện thoại của tía. Còn có bữa con bảo với tía là con sau này lớn lên sẽ trở thành hoạ sĩ, tự nhiên tía bảo vẽ một bức tranh hoàn chỉnh
cho tía, mà hồi xưa chỉ biết vẽ chì nên khi tía bảo vẽ luôn cả màu thì con đâm ra lười nên không vẽ luôn. Bây giờ nhớ lại mấy lúc như thế, con ước gì con của ngày xưa là con của bây giờ thì hay biết mấy. Con ước có thể hát cho tía nghe, dù con hát vẫn chưa hay, con ước có thể vẽ tranh cho tía ngắm dù trình độ bây giờ con vẽ vẫn chưa có gì cao siêu. Con ước tía có thể thấy con đã trưởng thành nhường nào, con muốn tía thấy đứa con gái ngây thơ của tía hồi xưa bây giờ cũng đã bắt đầu học cuối cấp hai rồi.
Không biết ở trên cao tía có biết không, không biết tía có thấy hay để ý những lần mặt con đơ ra, những lần mắt con rưng rưng hay đôi lông mày nhíu lại khi đi ra ngoài đường và thấy mấy đứa nhỏ quấn quít lấy tía của tụi nó.
Nghe có hơi xấu tính nhưng thật lòng con ghen tị với tụi nó lắm, tụi nó làm con nhớ tía kinh khủng, không hiểu sao, tụi nó khiến con có cảm giác cũng muốn được ôm tía, được nắm tay, hay buồn thì được tía thương yêu dỗ dành và được bày tỏ những tình cảm quý mến mà chưa kịp nói ra với tía.
Con hận ông trời dữ lắm, con không quan tâm nghĩ vậy có tội hay không, con cứ hận. Vì ổng đưa tía đi sớm và đột ngột quá, làm con không kịp chuẩn bị tinh thần, không kịp mở miệng nói câu “con yêu tía”. Ông trời ổng đưa tía đi mà không để lại gì ngoài vết thương khó lành ngay trong lòng con, và cả nỗi hối hận sâu đậm vì có những lần hư hỏng không nghe lời. Có những lúc thật sự con bị tiêu cực. Con đã từng muốn ổng bắt con đi theo tía luôn,
nhưng mà con nhớ rằng con còn má và hai anh em ở nhà nữa, nên con chọn tiếp tục bước đi trên cuộc sống thiếu vắng hình bóng người đàn ông mà con yêu nhất.
Được gặp lại tía chắc vui lắm, cho dù đó là lần cuối, cho dù gặp lại chỉ đã nghe tía chửi vì đã thức khuya chơi game và nghiện điện thoại trong suốt thời gian không có tía bên cạnh. Con thật tình vẫn sẽ nghe tía la, sẽ ghi nhớ từng lời nói cho tới khi nó kết thúc. Con nhớ giọng của tía, dù cho có là la mắng hay bất cứ thứ gì, nhớ lắm nhớ lắm.
Tía ơi! Nếu có kiếp sau, con muốn được tiếp tục được làm con của tía. Tía nhớ nếu con có hư thì chửi con nhiều vô nha, con sẽ vui lắm, sau đó con sẽ hứa rằng con sẽ ngoan và sẽ không giận đâu.
Con thương tía nhiều lắm!”
Vào trường Hy Vọng, Tâm bắt đầu tập vẽ màu. Em tự học cách pha màu acrylic. Từ 4 màu nguyên bản – xanh dương, vàng, đỏ, đen – em biến tấu ra đủ loại màu sắc khác nhau.
Vốn là cô bé miền Tây quen cảnh sông nước miệt vườn, Tâm quyết định sống xa nhà khi vừa lên lớp 7.
Năm đầu tiên – 2021 – trường đến tận nhà tuyển sinh, má hỏi “có dô hông”, Tâm lắc đầu. Em không muốn xa nhà.
Năm thứ hai, trường lại đến, má lần nữa hỏi “trường còn tuyển này, có dô hông”.
Sau ngày tía mất, má phải bán căn nhà gạch bên sông trả nợ, xây ngôi nhà mới nhỏ hơn. Làm giáo viên không đủ nuôi ba anh em, má xoay xở bán cơm, nước, kiếm thêm vào những lúc không đi dạy.
Tâm tự học pha màu để có thể vẽ tranh màu như mong ước của tía.
Lớp 7, vào trường HOPE, Tâm không biết nói chuyện với ai. Cô bé tự ti vì khuôn mặt “xấu quắc, mụn này kia”. Thầy cô gợi ý em tham gia câu lạc bộ (CLB) Mỹ Thuật, từ đó quanh quẩn bên cây cọ và màu vẽ.
Không giống bạn bè thường vẽ tranh phong cảnh, Tâm thích vẽ người. Em cũng không biết tại sao, chỉ tự phác thảo theo những gương mặt hiện lên trong đầu. Đôi khi, cảm hứng đến sau khi em đọc xong một cuốn sách, hoặc nghe một bài hát. Thỉnh thoảng, em vẽ chân dung bạn bè, rồi chụp ảnh gửi đi như món quà.
Khi mới vào trường, tranh của Tâm thường có gam màu trầm buồn, càng ngày em càng dùng nhiều màu sắc tươi sáng hơn. Bức tranh bên phải, Tâm lấy cảm hứng từ nhân vật Hà Lan và Ngạn, sau khi đọc Mắt biếc của Nguyễn Nhật Ánh.
Năm ngoái, hoạ sĩ Trương Trung đưa cả lớp ra biển vẽ, nhưng nét vẽ không ra như em muốn. Tâm bật khóc. Được thầy cô động viên, em cũng hoàn thành. Buổi đó, tranh của Tâm là bức duy nhất họa sĩ không chỉnh sửa gì.
Một ngày, tụi nhỏ cùng phòng trêu “cái mặt vầy mà vẽ đẹp vậy trời”, rồi có đứa bắt chuyện vì thích tranh của em, nói “ê mày chỉ tao đi”, thế là Tâm có bạn.
Đến giờ, em vẫn thấy mình vẽ “không đẹp gì hết”, vì nhiều bức không giống ý em. Nhưng em bắt đầu nuôi ước mơ trở thành hoạ sĩ, giống như tía từng động viên.
Từ hồi học ở đây, em tự thấy mình vẽ lên tay hẳn. Nhiều người nói chuyện với em về hội hoạ hơn. CLB cũng bắt đầu nhận được những đơn hàng vẽ nón, tranh tặng. Trên những bức tường quanh ngôi trường, nhiều bức hoạ có chữ ký “Minh Tâm” ở góc.
Thế nhưng, hơn tất thảy, điều em mong muốn nhất là tía “ở trên cao” có thể nhìn thấy cô con gái ương bướng không chịu vẽ tranh màu khi xưa, nay đã lớn khôn.
Hai năm trước, Tăng Vòng Kỳ Hào (17 tuổi, TP HCM) được dì tặng một chiếc máy nghe nhạc cầm tay nhân dịp sinh nhật. Mỗi khi có chuyện bực mình, em lại tháo ra lắp lại. Dạo gần đây, số lần chiếc máy bị tháo ra ít dần.
Bình thường, Hào ít nói, vui vẻ, không mấy khi để lộ điều gì. Nhưng mỗi khi cơn giận bộc phát, em trở nên mất kiểm soát với cảm xúc của mình.
Bên trong “đại bản doanh” của CLB Robotics tại trường Hy Vọng.
Ba mẹ ly dị từ khi Hào 6 tuổi, còn em gái mới lên 3. Ra toà, người ta hỏi theo ai, hai anh em đều ôm riết mẹ. Không đứa nào muốn về với người cha “đi nhậu miết, rồi về đánh mẹ, đánh con”.
Mẹ đưa hai anh em từ Long An lên Sài Gòn, thuê một phòng trọ chưa tới 15 m2, gần chợ linh kiện cũ Nhật Tảo, vừa giữ xe vừa bán nước. Ông ngoại ở ngay gần đó, trở thành chỗ dựa cho ba mẹ con.
Hào chưa từng nghĩ mình có thể tự lắp ráp thứ gì. Việc em giỏi nhất là tháo dỡ các món đồ điện tử của ông ngoại. Nhà không có đồ chơi, chỉ có quạt điện, điện thoại, laptop… mà ông ngoại thu gom từ những chợ đồ cũ. Cậu bé bắt chước ông và cậu, nghịch ngợm tháo từng món đồ điện tử, lọc ra những phần còn bán được.
Chiếc máy nghe nhạc cầm tay – thứ được Hào dùng để giải tỏa cảm xúc.
Dịch tới, mẹ Hào làm tình nguyện viên tuyến đầu rồi dính bệnh. Hào không nhớ mẹ đi cách ly bao lâu. Đùng một cái, cuối tháng 8 năm 2021, cậu nhắn tin báo mẹ mất. Mẹ đi cách ly nguyên vẹn, lúc về chỉ còn hũ tro và một chiếc điện thoại cũ.
Mẹ mất, Hào về ở với ông ngoại, còn em gái qua sống với dì. Ông chẳng bao giờ nói chuyện học hành, lên lớp là được. Biết nhà khó khăn, Hào tự vạch sẵn con đường học hết lớp 9 rồi nghỉ, đi làm phụ ông nuôi em gái đi học.
Một hôm, Hào được một cô ở Hội phụ nữ phường giới thiệu về trường Hy Vọng, hỏi “có muốn vô thử không”. Về nhà, em nói với ông về một nơi lo ăn, học miễn phí ở tận Đà Nẵng.
Hào định đi trước, học thử, nếu ổn thì mới cho em theo, nhưng em gái không chịu, khăng khăng “có đi thì hai đứa cùng đi”.
Ngày tiễn hai cháu lên tàu đi Đà Nẵng, ông ngoại dặn: “Mày cứ học đi, có thể đây là lần cuối mày được đi học đầy đủ”.
Quyết định đi Đà Nẵng học trở thành bước ngoặt lớn của hai anh em.
Kỳ Hào cùng các bạn tự thực hiện mọi bước để tạo ra một con robot – từ lên ý tưởng, lập trình, đến lắp ráp.
Vào HOPE, hai anh em phải làm quen với một lịch trình sinh hoạt dày đặc từ 5h30 sáng – tập thể dục, làm vườn, đi học, sinh hoạt CLB…
Lúc đầu, Hào theo bạn tới CLB Robotics vốn chỉ để trốn làm vườn. Giai đoạn đó, cả CLB đang “kẹt” vì mãi không xử lý được một lỗi của con robot, trong khi sắp tới một cuộc thi cấp quốc gia. Hào ngồi “quậy quậy chọt chọt”, thế rồi vô tình sửa được.
Cả nhóm đề xuất với thầy quản nhiệm để Hào trở thành thành viên chính thức của CLB Robotics – chỉ hai tuần trước cuộc thi.
Kể từ đó, Hào gần như dành toàn bộ thời gian với đam mê mới: lắp ráp robot. Cậu và các bạn có thể ngồi mày mò, nghiên cứu cách lắp ráp từ 5h sáng cho tới tận 23h khuya, chỉ nghỉ đi ăn.
CLB Robotics đã tham gia và dành giải tại nhiều quốc thi. Sắp tới, Hào cùng đồng đội đại diện Việt Nam tham gia cuộc thi Robotics tại Hàn Quốc.
Hành trình của CLB Robotics tại trường HOPE từ những ngày đầu đến khi chinh phục nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế.
Lắp ráp robot là một quá trình thử và sai. Cả đội thường xuyên phải tranh luận, rồi cùng nhau kiểm tra nhiều phương án để tìm ra lời giải sau cùng. Cậu điều chỉnh cảm xúc từng tí một để trao đổi hiệu quả với bạn bè, tìm ra giải pháp cho mọi tình huống.
Từ ngày biết làm robot, cậu mua đồ điện tử về. Mỗi lần bực mình là lậm lụi làm, trở thành nơi để cơn giận có chỗ đi qua.
Hào cũng bắt đầu biết nuôi những ước mơ và kế hoạch riêng cho mình. Cậu không định học đại học vì “tốn thời gian, chi phí, nhà không đáp ứng được”. Thay vào đó, Hào nhắm đến các trường nghề cơ khí, nơi có ký túc xá, chi phí phù hợp và dự định xin học bổng qua kết nối của nhà trường.
Bóng thở oxy là nỗi ám ảnh với Quang, bởi nó gắn liền với lần cuối Quang nhìn thấy mẹ. Hôm ấy, mẹ không thở được, ba điện bác sĩ. Một chiếc xe màu trắng đậu trước nhà, mẹ được đẩy đi trên băng ca, còn ba đi theo bóp bóng thở. Từ đó, mẹ đi luôn không về. Khi ấy, Quang mới 5 tuổi.
Lê Văn Quang trong buổi tập trống với các anh trong CLB.
Quang vào trường Hy Vọng từ lớp 1, vẫn chưa biết đánh vần, làm toán, đánh răng, hay làm vệ sinh cá nhân. Em chưa từng học mẫu giáo. Tất cả đều nhờ các anh chị và thầy cô trong trường bày lại.
Năm 2022, Quang tình cờ tìm được sân khấu của mình khi CLB Âm nhạc mua về bộ trống. Em từng được học trống tại Huế và khoái bộ môn này. Mỗi tuần, em học hai buổi, từ 4h đến 6h chiều, và cũng là khoảng thời gian em yêu thích nhất tuần.
Được thầy và các anh chỉ dạy, Quang tiến bộ rất nhanh. Nhiều anh chị khen em có năng khiếu. Kể từ đó, cậu bé hoạt bát hơn, bắt đầu biết nói chuyện.
Tháng 6 vừa rồi, Quang chính thức có buổi biểu diễn đầu tiên tại Lễ Trưởng thành – tiễn các anh chị trường Hy Vọng lên đại học. Từ một cậu bé nhút nhát trốn sau lưng người lớn, lần đầu tiên, em đứng trình diễn trước hàng trăm người. Em bảo, tiếng trống mang lại cảm giác được tự tay tạo ra điều gì đó, theo đúng nhịp điệu mình muốn.
Chu Quang Khánh (11 tuổi, Hà Nội) tự gọi mình là “Chu Quang Chọc” vì hay chọc bạn, thi thoảng còn đánh nhau. 4 năm ở trường Hy Vọng, cậu từng hai lần phải vào phòng Im lặng – nơi “đáng sợ” với nhiều học sinh. Đó là một căn phòng gần như trống không, chỉ có một bộ bàn ghế, vài cuốn sách. Trên tường có dòng chữ: “Im lặng để hiểu mình”. Học sinh vi phạm quy định, bị phạt phải ở trong phòng trọn vẹn một ngày, chỉ đọc sách và suy nghĩ.
“Mỗi lần vào đây chán, không ai chơi cùng. Biết vậy không chọc bạn”, Khánh kể.
Chu Quang Khánh trong phòng kỷ luật.
Khi vào trường năm lớp 2, Khánh đã là một đứa trẻ tự lập. Cậu biết nấu cơm chiên trứng, xếp mền gọn gàng, giặt đồ thơm phức – những việc học sinh tiểu học ở trường thường được miễn.
Năm 2021, bố mất vì Covid-19, khi Khánh 6 tuổi. Em sống cùng bà và anh ruột trong khu chợ hoa ở Hà Nội, mẹ ở bên ngoại, ít khi về. Cả hai anh em khi ấy đều chưa biết chữ.
Hồi mới vào trường Hy Vọng, Khánh là đứa trẻ ngỗ nghịch, thường bị thầy cô phạt. Nhưng mỗi khi ốm, em trở nên ngoan ngoãn, nghe lời hẳn.
Có giai đoạn, Khánh bị viêm gan B nên dễ sốt. Lần đầu tiên sốt cao, em chủ động xuống phòng y tế, xin cô Phương cho ngủ cùng vì sợ. Từ đó, đây trở thành nơi em luôn tìm đến mỗi khi yếu đuối.
Một lần, Khánh bị sởi, phải nhập viện hơn một tuần. Cậu bé sợ, cứ xin cô cho về trường ngủ nhưng không được. Lúc bác sĩ kêu nhập viện, em mếu máo hỏi cô Phương: “Con không về HOPE hả”. Nói rồi cậu chạy ra cửa sổ, khăng khăng bắt cô chỉ HOPE ở phía nào.
4 năm từ khi vào trường, Khánh đã bớt chọc bạn bè, biết tự chơi một mình mỗi khi chán.
“Con không ở đâu, vô đó là chết”, Khánh khóc, chạy trốn khi bị bác sĩ yêu cầu vào phòng cách ly sởi.
“Sởi cách ly nhưng không giống Covid đâu”, cô Phương giải thích, biết đứa trẻ còn ám ảnh những ngày dịch bệnh. “Cô ở đây với con, không đi đâu hết”, cô nhắc lại nhiều lần cho đến khi Khánh dịu lại. Trước mặt cô, cậu nhóc ngỗ nghịch chỉ là đứa trẻ mang nỗi sợ vắng bóng mẹ cha.
Trong mắt cô Phương, Khánh là một đứa trẻ rất tình cảm. Mỗi khi đi qua phòng y tế, thằng bé lại vào kể chuyện – chuyện bạn bè, gia đình, trường học, có gì kể đấy. Nếu xung quanh không có ai, nó lại chìa mặt ra cho cô Phương kêu “thơm má con đi”. Còn khi có người, cậu ngượng, chỉ cho cô ngửi tóc. Có lần, cậu ghi vào cuốn sổ ở phòng y tế: “Cảm ơn cô”. Lần khác, cậu tự làm một chiếc móc khóa, khắc dòng chữ: “Quang Khánh tặng cô Phương”.
Khi mới vào trường, Khánh thường xuyên bị thầy cô nhắc nhở vì hay chọc bạn.
“Ôm nhau đi”, Khánh 11 tuổi – lúc này đã là “đàn anh”, lại có kinh nghiệm hai lần vào phòng Im lặng – đứng ra hòa giải một vụ xích mích giữa các bạn. Cậu bắt chước thầy cô, nói bên gây chuyện đọc 10 lời hứa của trường HOPE, vậy mà mấy đứa nhỏ cũng giơ tay lên đọc theo. Thế là hoà.
5 năm ở trường, Khánh dần điều chỉnh bản thân qua chính những gì quan sát được từ thầy cô. Từ cậu bé siêu quậy, giờ Khánh bỏ đánh nhau, cũng ít khi trêu chọc bạn bè. Chỉ còn tật chửi tục và nói những câu thô lỗ, cậu vẫn đang cố sửa.
Khánh (áo xanh, thứ hai từ phải qua) thích chơi thể thao cùng bạn bè sau khi tan học.
K Tuấn Đạt (15 tuổi, Đồng Nai) ghi nhớ rất rõ thời gian diễn ra các sự kiện, đặc biệt là ngày người thân qua đời, để dù có đi xa cũng biết quay về đúng dịp giỗ.
Đạt nhớ bà nội mất ngày 8/3/2017. Bốn năm sau, ngày 21/11, lúc 3h chiều, ba qua đời vì Covid-19. Cuộc chia ly đã được cậu bé đoán trước, vì ba ốm nhiều năm, vốn nhiều bệnh nền, một bên thận không còn hoạt động.
Sau ngày ba mất, cuộc sống của hai mẹ con xoay quanh cơm áo gạo tiền. Năm lớp 8, thấy mẹ vất vả nhiều khi phải gánh vác tiền ăn, tiền học, Đạt bắt đầu nhận thêm việc ngoài giờ học như cuốc đất, làm cỏ, vác lúa, trồng điều. Mùa hè đến, em sẽ đi phụ hồ, bón phân thuê. Tiền công em đưa hết cho mẹ để lo các chi phí ăn học.
Nhưng đó không phải cuộc sống mà em mong muốn. Em biết chắc mình cần tập trung học để bước ra thế giới rộng lớn ngoài kia. Nếu ở nhà và tiếp tục đi học, mẹ sẽ thêm phần cơ cực. Công việc làm nông vừa nặng nhọc, lại không kiếm được mấy đồng.
Mùa hè năm 2025, Hội phụ nữ tỉnh đến nhà, nói em có cơ hội đi học ở Đà Nẵng, lại không mất chi phí ăn ở và tiền học. Đạt quyết định đăng ký nhập học Trường Hy vọng ngay trước khi lên lớp 10.
Ngày 3/8/2025, cậu nhập học, trở thành lứa học sinh mới nhất của trường. Hôm bay ra Đà Nẵng, Đạt không cho mẹ đi theo vì sợ không kìm được cảm xúc.
Làm vườn là thú vui giúp Tuấn Đạt đỡ nhớ nhà.
Tính cách hoạt bát, Đạt thích nghi ngay trong tuần đầu. Em chăm chú vào mục tiêu học tập của mình, cố gắng vượt qua trở ngại tiếng Anh từ chương trình mới. Cách giảng dạy ở đây, theo Đạt là dễ hiểu, lại có các anh chị khóa trên kèm cặp thêm. Cậu duy trì học lực ở mức khá – giỏi.
Những lúc chuyện học làm Đạt áp lực, cậu tìm đến mảnh vườn của trường, nơi cho cảm giác gần gũi như ở nhà.
“Trước đó học mệt thì đi ngủ, cảm giác không nhiều ý nghĩa lắm. Giờ lúc nào em mệt đầu quá, ra làm vườn là em hết mệt”, Đạt nói.
Thầy Phan Thanh Phú, quản nhiệm CLB làm vườn, nhận ra đam mê thiên nhiên của Đạt ngay những ngày đầu tiên. Khi cùng thầy chuẩn bị gieo một đợt giống mới, Đạt phân biệt được những hạt có thuốc kiến. Từ đó, hai thầy trò thường nói chuyện với nhau về cách chăm cây cối.
Khu vườn ngày trước chỉ là đất cát. Đạt cùng các bạn phải lấy phân, trộn nhiều lần, cải tạo dần để đất đủ chất trồng trọt. Mùa trước, em trồng cà pháo, mướp, ớt, chuối, bắp, mang tặng cho mọi người trong trường sau khi thu hoạch.
Công việc làm vườn không quá khó với một cậu bé lớn lên trong gia đình làm nông như Đạt. Hồi ở nhà, ba mẹ đã hướng dẫn em chăm bón, làm lúa, cấy gặt. Vì đã quen với cây cỏ, em có niềm vui của người làm vườn. Nhiều ngày đi học về, vừa đặt balo xuống là Đạt ra vườn cuốc đất, tưới cây một mình, không chờ ai nhắc.
Đạt là một trong những học sinh làm vườn thành thạo nhất trường.
Sau một năm học xa nhà, Đạt thấy mình điềm tĩnh hơn. Ngày trước, chỉ cần có ai nói xấu, cậu sẵn sàng gây sự ngay. Giờ, Đạt gửi cảm xúc đó vào đất, cũng là nơi cậu lưu giữ ký ức quê nhà. Nếu được trồng một khu vườn của riêng mình, Đạt sẽ chọn điều – loại cây ba từng chăm sóc ngày trước.
Trên chuyến tàu về trường tháng 8 năm nay, Đạt vẫn không đành lòng xa mẹ. Thằng bé xách cái vali cũ, ôm theo thùng đồ ăn mẹ chuẩn bị cho, khóc sưng mắt khi tạm biệt mẹ ở ga tàu. Mấy người bạn xung quanh nhìn thấy chỉ lặng lẽ đưa cho em tờ khăn giấy để lau nước mắt.
“Ba mất rồi”, Phạm Thanh Xuân (17 tuổi, Gia Lai) giật mình tắt máy, nghĩ chú đang đùa. Một lúc sau, thấy mắt mẹ và bà nội sưng đỏ, mở không lên, em biết điều chẳng lành đã tới. Đại dịch năm 2021 đã cướp ba đi.
Ba Xuân vốn là họa sĩ. Năm Xuân học lớp hai, mẹ sinh thêm em trai út. Để có thu nhập ổn định hơn nuôi ba người con, ông quyết định chuyển nghề. Ông một mình lên TP HCM làm quản lý cho một công ty sản xuất thực phẩm. Trong những lần hiếm hoi ba về nhà, Xuân thấy ông sụt 8 kg, mặt hóp, da sạm đi và tóc bạc nhiều. Thương ba, nhưng em không biết phải làm gì.
Ba qua đời ở TP HCM, Xuân không thể chào ba lần cuối. Trong nhận thức của đứa trẻ 13 tuổi năm ấy, em thấy giận ba vì ông đi nhanh quá, em còn nhiều điều chưa kịp nói.
“Em bất ngờ quá không khóc được, cứ mơ màng ra ngoài”, Xuân nhớ lại ngày ba mất. Cả nhà quỳ trước bàn thờ ba, ai cũng khóc, trừ em. Cô bé chưa chấp nhận được việc ba không bao giờ trở về nữa.
Con là Thanh Xuân đây. Con đã nghĩ rất lâu không biết năm nay nên viết gì cho ba. Những năm trước, nếu có ai hỏi con muốn nói điều gì với ba, có lẽ con sẽ nói rất nhiều. Nhưng càng lớn con lại càng thấy có những điều không biết phải bắt đầu từ đâu. Có những chuyện con cứ tưởng mình đã quen rồi, vậy mà chỉ cần vô tình nhìn thấy một người được cha chở đi học, nghe ai đó gọi “ba ơi” hay đi ngang qua một người có dáng lưng giống ba, lòng con vẫn khựng lại một chút thôi ba ạ, nhưng đủ để con nhận ra rằng hóa ra mình chưa bao giờ thật sự quen với việc ba không còn ở đây. Con từng nghĩ mình sẽ nhớ ba mãi theo cái cách của một đứa trẻ, nhớ những lần ba đưa đón, nhớ giọng ba gọi con, nhớ những lần ba la vì con nghịch ngợm. Nhưng rồi con lớn lên, cuộc sống cũng thay đổi và điều con nhớ nhất có lẽ là câu nói “ba khỏe mà”.
Ngày ba đi công tác về, ba sụt 8 ký, mặt hóp đi hẳn, da sạm đi, tóc bạc cũng đã bạc nhiều hơn. Hôm đó ngồi nhổ tóc bạc cho ba, con bảo ba: “Dạo này thế nào ba cũng phải nhớ ăn uống vào nhé, lỡ ba bệnh đấy.” Ba chỉ cười rồi: “Ba khỏe mà, bệnh sao được.” Vậy mà hôm sau con nghe ba nói với chú, ba bị đau đầu hay chóng mặt, uống thuốc mãi không đỡ được, chú cũng xót mà can đảm đối diện, ba đủ điều mà ba vẫn nói: “Thôi ráng làm, giờ nghỉ thì tiền đâu mà lo cho mấy đứa nhỏ đi học, rồi ăn uống, sắp Tết rồi phải ráng sắm cho mấy mẹ con bộ đồ mới, chứ sao mà để thua thiệt con người ta được hén chú.” Ba luôn dạy con không được nói dối, vậy mà sao, bao nhiêu khó nhọc của ba con đều không biết, con cứ luôn đòi hỏi, vòi vĩnh ba cái này đến cái khác. Con vô tâm quá phải không ba? Mỗi lần con bị mẹ đánh dù đúng hay sai, ba vẫn luôn bênh con, che chở cho con, rồi mới từ từ khuyên bảo,
ngày trước con xem điều đó là hiển nhiên. Bây giờ con mới hiểu có những thứ chỉ đến khi mất đi rồi người ta mới biết mình đã từng may mắn đến thế nào.
Có một khoảng thời gian con đã rất giận ba. Con giận ba vì ba đi nhanh quá, giận vì ba để lại cho con quá nhiều điều chưa kịp nói. Con từng nghĩ nếu ba ở lại thêm chút thời gian thì có lẽ con đã kịp lớn hơn, kịp hiểu chuyện hơn, kịp nói với ba rằng con thương ba, con thương ba rất nhiều. Nhưng rồi con nhận ra mình không thể cứ mãi đứng ở một nơi mà người mình thương đã không còn đứng đó nữa. Cuộc sống vẫn cứ trôi như vậy, dù mình có muốn hay không. Và con cũng phải bước đi, phải không ba.
Ba biết không, có những ngày con mệt đến mức chỉ muốn trở về làm đứa trẻ của ngày xưa. Không cần phải nghĩ xem ngày mai phải làm gì, không cần lo mình có đủ giỏi hay không, chỉ cần có ba ở đó thì mọi thứ hình như cũng chẳng đáng sợ đến vậy. Nhưng với con bây giờ, nếu ba còn ở đây,
chắc ba cũng chẳng muốn nhìn thấy con cứ mãi cúi đầu trước những khó khăn của mình. Có lẽ ba sẽ chỉ nhìn con rồi bảo: “Thôi cố lên con” — một câu rất bình thường thôi, nhưng ngày trước con đâu biết rằng sau này mình sẽ nhớ nó đến như vậy.
Có lẽ đó cũng là điều con hiểu được về sức mạnh vượt qua. Trước đây con cứ nghĩ mạnh mẽ nghĩa là không được khóc, không được yếu lòng, chuyện gì cũng phải tự mình chịu được. Nhưng bây giờ con nghĩ khác rồi. Người mạnh mẽ là người dù từng có những ngày rất mệt vẫn tìm được lý do để bước tiếp. Và con nghĩ, ba chính là một trong những lí do khiến con không muốn bỏ cuộc. Con không thể làm gì để ba trở lại, con cũng không thể được sống lại những điều ngày ấy đã chưa kịp nói. Nhưng con có thể làm một việc mà con tin ba sẽ vui nếu nhìn thấy, con có thể sống tiếp phần đời của mình cho thật tử tế. Con sẽ không chỉ cố gắng học để có một thành tích đẹp
rồi thôi. Con muốn học để sau này có thể tự nuôi sống mình, có một công việc đủ vững để mẹ không phải lo lắng về con, để những người trong gia đình mình có thể dựa vào con khi họ cần.
Con muốn sau này khi có khả năng, con sẽ tự tay mua cho mẹ những thứ mẹ từng chẳng dám mua cho mình, đưa bà đi những nơi bà chưa từng được đến. Con biết những điều ấy nghe có vẻ còn rất xa. Bây giờ con vẫn chỉ là một đứa trẻ, vẫn có những ngày học hành chẳng ra sao, vẫn có lúc thấy mình chẳng giỏi giang gì cả. Nhưng con nghĩ mình không cần phải trở thành một người thật lớn lao ngay lập tức. Con chỉ cần mỗi ngày tốt hơn một chút, biết thương mẹ hơn một chút, biết sống có trách nhiệm hơn một chút. Rồi một ngày nào đó, nhìn lại, có lẽ con sẽ nhận ra mình đã đi được xa hơn mình tưởng.
Vu Lan năm nay, con không muốn hứa với ba rằng con sẽ trở thành một người hoàn hảo. Con chỉ muốn hứa rằng, khi cuộc đời làm con mệt, con sẽ nhớ mình còn một gia đình để thương, còn những điều muốn làm, còn những người đang chờ con trưởng thành. Con sẽ cố gắng để một người, khi nhắc đến ba, điều đầu tiên con nhớ không còn là ngày ba rời đi mà là tất cả những gì ba đã để lại cho con. Có lẽ ba không thể tiếp tục nắm tay con đi nữa. Nhưng con nghĩ mình vẫn đang đi trên con đường ba từng bắt đầu. Và lần này, con muốn tự mình bước tiếp, mang theo tình yêu của ba, mang theo gia đình, mang theo cả những điều còn dang dở. Nếu ở đâu đó ba vẫn có thể nhìn thấy con, con mong ba đừng lo. Con vẫn đang lớn lên, dẫu khi có chút vụng về nhưng con vẫn phải cố gắng. Và ba à, con sẽ sống thật tốt thật lâu. Không phải vì con đã quên ba mà bởi vì con muốn
phần đời còn lại của mình trở thành câu trả lời cho tất cả những yêu thương mà ba đã dành cho con. Bên cạnh con giờ đây đã có những người bạn mới, có thầy cô yêu thương và gia đình luôn cổ vũ mỗi khi con mệt. Ba cứ yên tâm… phần đời còn lại con sẽ tự bước tiếp, ba nhé.
Con gái của baPhạm Thanh Xuân
Suốt bốn năm sau đó, Xuân hầu như không khóc. Nỗi đau nhường chỗ cho mối lo cấp bách hơn về tài chính. Nếu không nhập học trường Hy Vọng, em định học hết lớp 9 rồi đi làm.
Những ngày đầu ở nơi học mới, Xuân gần như không nói chuyện với ai. Ngay cả với mẹ, khoảng cách cũng lớn dần. Xuân nhớ những cuộc gọi, tin nhắn của ba. Em tìm tài khoản của ba trên Zalo, nhưng không thấy hoạt động nữa.
4 năm từ ngày ba mất, lần đầu tiên cô bé khóc.
4 năm ở HOPE, Xuân học được cách làm xà bông và cốc nến. Sản phẩm bán được cho nhiều nơi, ra cả nước ngoài.
Năm lớp 10, Xuân tiếp tục nhận tin mẹ – người luôn cặm cụi đi làm từ 3-4h sáng đến tận khuya để lo cho ba chị em – đột quỵ. Chị gái được sắp xếp để về thăm mẹ trước, còn Xuân ở lại vì sợ tốn tiền xe. Em bất lực khi chị kể cảnh mẹ được đẩy qua trên xe lăn, mắt nhắm nghiền, người mềm nhũn.
Em nghĩ đến ba. Những lúc thế này, ông sẽ chỉ nhìn con gái rồi bảo “Thôi cố lên con”. Một câu bình thường nhưng Xuân đâu ngờ sau này sẽ nhớ đến vậy.
Xuân lấp đầy thời gian bằng việc tham gia các CLB làm xà bông, hát, và vẽ. Công việc mới lạ và cảm giác được học hỏi giúp em bận rộn, bớt suy nghĩ. Những lúc khó khăn nhất, thầy cô và bạn bè cũng chính là người ở bên đồng hành, chia sẻ, cổ vũ, bù đắp những khoảng trống ba để lại. Với em, trường như ngôi nhà thứ hai.
Xuân cùng bạn bè CLB Âm nhạc tập hát.
Xuân bắt đầu nuôi ước mơ làm giáo viên tiểu học. Em thích cảm giác chăm sóc, chia sẻ với các em nhỏ hơn trong trường. Nó cũng phần nào nuôi dưỡng trong em sự kiên nhẫn mỗi lần về nhà chăm mẹ.
Nghỉ hè, Xuân thường giúp mẹ các bài tập vận động, tắm cho mẹ, giúp mẹ tập đi. Có những hôm mẹ đi lại được mà không cần chống gậy, Xuân lại thấy có thêm hy vọng. Xuân tự hứa khi có khả năng sẽ tự tay mua cho mẹ những thứ mẹ từng chẳng dám mua cho mình, đưa bà đi những nơi bà chưa từng được đến.
Thư cho mẹ, cho cha
Mỗi mùa Vu Lan, những đứa trẻ tại trường Hy Vọng đều viết thư gửi cho cha, mẹ đã khuất. Nỗi nhớ và tình yêu trở thành sức mạnh để các em có thêm động lực bước tiếp trên hành trình trưởng thành vắng bóng mẹ cha.
Nội dung: Phùng Tiên – Mỹ Hà
Đồ họa: Tâm Thảo – Thanh Hạ
*Việc sử dụng hình ảnh và thư tay trong bài viết đã được sự đồng ý của các em và người giám hộ. Các lá thư được trích dẫn trực tiếp từ thư tay của các em, được ẩn danh vì mục đích bảo vệ quyền riêng tư.
Thông tin tham khảo từ Vnexpress.net
S8SPORT.NET tổng hợp và biên tập nội dung dựa trên nguồn công khai nhằm mang đến thông tin đầy đủ, thuận tiện cho bạn đọc.
Xem bài viết gốc
Bình luận cộng đồng
0Chưa có bình luận. Hãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến về bài viết này.